Covered call strategie: extra rendement met calls op eigen aandelen

1. Wat is het schrijven van opties?

Opties schrijven betekent dat u opties verkoopt zonder ze eerst te bezitten. Dat geldt zowel voor calls (koopopties) als voor puts (verkoopopties). Wie opties schrijft, noemt men de schrijver of stillhouder.

De verkoper van een calloptie op aandelen gaat een verplichting aan: hij moet de koper van de call het aandeel leveren tegen de afgesproken prijs, de uitoefenprijs. De verkoper moet dus afwachten. Hij wacht af of de koper van de optie zijn recht op uitoefening gebruikt.

De verkoper van een put verplicht zich om het aandeel van de koper over te nemen tegen de uitoefenprijs. Ook in dat geval moet de verkoper afwachten of de koper zijn recht uitoefent.

Concreet: de koper van de optie heeft altijd het recht op uitoefening, en de verkoper is verplicht om af te wachten. Die verplichting eindigt op de vervaldag. Uiterlijk dan moet de koper beslissen of hij de optie uitoefent of waardeloos laat vervallen. Voor die verplichting wordt de verkoper van de optie vergoed: hij ontvangt de optiepremie van de koper. De hoogte daarvan hangt naast de afstand tussen aandelenkoers en uitoefenprijs vooral af van de volatiliteit van het aandeel en de resterende looptijd. Volatiliteit is de beweeglijkheid van een koers.

2. Wat is covered call writing?

Bij covered call writing houdt een belegger een aandeel aan en verkoopt hij op dat bezit de bijbehorende callopties. Een voorbeeld: een trader heeft 1.000 aandelen van een onderneming in portefeuille. Hij verkoopt tien optiecontracten calls op dat aandeel, want één contract omvat doorgaans 100 aandelen.

Letterlijk betekent covered call writing „een gedekte call schrijven”. Men spreekt van gedekte posities wanneer u de onderliggende waarde die u eventueel moet leveren, ook werkelijk bezit. Bij de covered call is dat het aandeel. Bij de gedekte put is het het geld dat klaarstaat om de aandelen over te nemen; deze variant heet ook cash secured put. Met „schrijven” wordt altijd het verkopen van opties bedoeld die u vooraf niet bezat.

Het verschil met de ongedekte verkoop ziet u in de tabel:

3. Waarom covered call writing?

Covered call writing biedt u twee mogelijkheden die een gewone aandelenpositie niet biedt:

• Extra inkomen: u ontvangt bij elke verkoop van een call een premie.
• Gedeeltelijke bescherming tegen het koersrisico van het onderliggende aandeel: de premie vangt een koersdaling ter hoogte van die premie op. Stel dat u een bepaald aandelenbezit in portefeuille hebt en de komende weken eerder een zijwaartse markt verwacht. Dan zit in uw aandelen kapitaal vast dat, afgezien van een eventueel dividend, niets opbrengt.

Als schrijver kunt u uw aandelenbezit nu voor een bepaalde looptijd tegen een vaste prijs aan een tegenpartij aanbieden, in ruil voor een premie. Dat doet u door calls op uw aandelen te verkopen. De optiepremie bestaat uit de intrinsieke waarde en de tijdswaarde. De intrinsieke waarde is bij een call het verschil tussen de actuele koers van de onderliggende waarde en de uitoefenprijs, voor zover de koers daarboven ligt. De tijdswaarde is het deel van de premie dat daarbovenop komt. De hoogte ervan hangt af van de volatiliteit van de onderliggende waarde, de resterende looptijd, de rente en verwachte dividenden.

Rekenvoorbeeld: een modelportefeuille met drie aandelen

Een trader heeft de volgende aandelen in portefeuille (fictief, vereenvoudigd voorbeeld):

• 1.000 stuks aandeel A, koers € 5,40
• 2.500 stuks aandeel B, koers € 12,70
• 200 stuks aandeel C, koers € 150

Begin van de maand verwacht hij een zijwaarts bewegende beurs. Daarom besluit hij calls op zijn aandelenbezit te schrijven. Hij verkoopt calls met een looptijd van ongeveer vier weken en uitoefenprijzen iets boven de actuele koersen:

Ten opzichte van de portefeuillewaarde (aantal aandelen maal actuele koers) van € 67.150 komt dat neer op een premie-inkomen van ongeveer 2,2% in vier weken, vóór kosten en belastingen. Deze opbrengst blijft alleen volledig behouden als de verwachtingen van de trader uitkomen en de aandelen op de vervaldag van de opties onder de uitoefenprijzen noteren. Stijgen ze daarboven, dan worden de aandelen tegen de uitoefenprijs opgevraagd. Bovendien kunnen de premies niet willekeurig worden herhaald, want hun hoogte hangt bij elke nieuwe verkoop af van koers, volatiliteit en looptijd.

Verliesscenario: dalen alle drie de aandelen tot de vervaldag met 10%, dan verliest de portefeuille € 6.715 aan waarde. De premies van € 1.445 beperken dat verlies tot € 5.270. De calls vervallen dan weliswaar waardeloos, maar de aandelen en daarmee het koersrisico blijven in de portefeuille.

4. Hoe werkt de bescherming bij een covered call?

De bescherming bij een covered call bestaat erin dat de ontvangen premie de aankoopprijs van het aandeel met precies dat bedrag verlaagt. Optietransacties worden vaak afgewezen met het argument dat ze te speculatief zijn. Toch zijn opties ook geschikt om bestaande aandelenposities af te dekken. Covered call writing maakt dat duidelijk: hoe vaker de belegger calls verkoopt, hoe lager zijn aankoopprijs rekenkundig wordt.

De bescherming is wel beperkt tot de hoogte van de premie. Daalt het aandeel sterker dan de premie compenseert, dan lijdt ook de covered call verlies. Tegen grotere koersdalingen beschermt pas de aankoop van een put.

5. Met welke aandelen werkt de covered call strategie?

De covered call strategie werkt alleen met aandelen waarop ook opties bestaan. Dat zijn onder meer de aandelen uit de DAX en veel smallcaps en midcaps. Ook op veel buitenlandse blue chips, vooral in de Verenigde Staten, worden opties aangeboden. Welke opties voor u beschikbaar zijn, ziet u in uw handelsplatform.

Opties worden in contracten verhandeld. Eén contract vertegenwoordigt doorgaans 100 aandelen; uitzonderingen met andere contractgroottes zijn mogelijk. Daarom is het verstandig om aandelen altijd per 100 stuks of een veelvoud daarvan te kopen. Vanwege de transactiekosten is het bovendien zinvol om geen te kleine posities te schrijven, want vaste kosten per order wegen bij kleine premies zwaarder door. Hoeveel kapitaal u voor één contract nodig hebt, hangt af van de aandelenkoers: bij een koers van € 50 is dat voor 100 aandelen € 5.000, bij € 150 al € 15.000.

Met het verkopen van calls kunt u zonder kapitaal vertrouwd raken: voor beleggen in opties bij WH SelfInvest is er een gratis oefenrekening, waarop u een covered call met virtueel geld kunt doorlopen. Grafiekanalyse en het handelsplatform leert u kennen in de gratis demo van het platform NanoTrader.

6. Welke uitoefenprijs kiest u bij een covered call?

Welke uitoefenprijs u kiest, hangt sterk af van waar de actuele koers van de onderliggende waarde, dus het aandeel, staat en wat u van het aandeel verwacht. Stel dat u een call wilt verkopen op een aandeel dat op € 115 noteert. U kunt dan kiezen voor een uitoefenprijs onder, op of boven € 115. Het rekenvoorbeeld (fictieve premies, gelijke looptijd) toont de verschillen:

Uitoefenprijs onder de actuele koers (in-the-money): voor deze uitoefenprijs ontvangt u de hoogste premie, want de intrinsieke waarde van de optie (aandelenkoers min uitoefenprijs) bedraagt al € 5,00. U gaat daarmee de verplichting aan om de koper van de optie het aandeel te leveren tegen € 110. Omdat het aandeel op de beurs € 115 noteert, is de kans zeer groot dat het op de vervaldag wordt opgevraagd. Extra opbrengst is dan alleen de tijdswaarde van € 1,60. Het schrijven van in-the-money opties heeft daar tegenover het voordeel van de hoogste bescherming: pas onder € 108,40 ontstaat verlies.

Uitoefenprijs op de actuele koers (at-the-money): hier is de tijdswaarde het hoogst. U profiteert het sterkst van het verval van de tijdswaarde, dat optreedt wanneer het aandeel stilstaat en rond de uitoefenprijs beweegt.

Uitoefenprijs boven de actuele koers (out-of-the-money): met € 1,46 premie is de schrijver beschermd tot € 113,54 (115 − 1,46). Op het moment van schrijven ligt zijn break-evenpunt dus bij € 113,54. Tegelijk profiteert hij van koerswinsten van het aandeel tot € 120. Stijgt het aandeel tot de vervaldag naar precies € 120, dan heeft de koper geen voordeel bij uitoefening, want hij kan het aandeel op de beurs tegen dezelfde prijs kopen. Stijgt het daarboven, dan oefent hij uit en levert de schrijver het aandeel tegen € 120. Zijn winst bedraagt in beide gevallen € 6,46 per aandeel (€ 5,00 koerswinst plus € 1,46 premie), vóór kosten.

Opties ver out-of-the-money bieden minder bescherming tegen koersdalingen. Daar staat tegenover dat de kans groter is dat het aandeel niet wordt opgevraagd en de schrijver de premie houdt zonder het aandeel te hoeven leveren. In ons voorbeeld geldt dat voor de optie met uitoefenprijs € 120. Voor de koper van deze optie is uitoefening pas zinvol bij aandelenkoersen boven € 120. Stijgt het aandeel tijdens de looptijd niet daarboven, dan laat hij de optie waardeloos vervallen.

Verliesscenario: daalt het aandeel tot de vervaldag naar € 100, dan vervalt de call met uitoefenprijs € 120 waardeloos. De positie heeft dan € 13,54 per aandeel verloren (100 − 115 + 1,46), bij 100 aandelen dus € 1.354 vóór kosten. Zonder verkochte call was dat € 15 per aandeel geweest.

De juiste uitoefenprijs in één oogopslag

De impliciete volatiliteit is de beweeglijkheid die de markt in de optieprijs „inprijst”. Hoe hoger ze is, hoe hoger de premie.

7. Hoe beheert u een covered-callpositie actief?

Een covered-callpositie beheert u actief door de verkochte call vóór de vervaldag terug te kopen (closing) en indien nodig te vervangen door een nieuwe call (rollen). Dat is vooral belangrijk wanneer het aandeel sterk stijgt. Een nadeel van de strategie is namelijk dat de schrijver niet meeprofiteert van koersstijgingen boven de uitoefenprijs. Die kans heeft hij in ruil voor de optiepremie aan de koper afgestaan. Een manier om aan dit dilemma te ontsnappen is het zogeheten doorrollen van de optiepositie.

Voorbeeld: een covered call doorrollen

Een trader heeft bij een koers van € 38 op zijn bezit van 1.000 aandelen tien calls geschreven met uitoefenprijs € 40 en een looptijd van drie maanden, voor € 2,00 premie (fictief, vereenvoudigd voorbeeld). Het aandeel stijgt snel naar € 43. De trader ziet nog meer potentieel en zou het aandeel graag langer in portefeuille houden. Omdat het boven de uitoefenprijs noteert, moet hij rekening houden met uitoefening door de koper.

Hij kan zich echter van de verplichting bevrijden door de optiepositie te sluiten. Worden bestaande optieposities vóór de vervaldag gesloten, dan noemt men dat closing of sluiten. De trader koopt dus de tien verkochte calls met uitoefenprijs € 40 en dezelfde looptijd terug.

Omdat het aandeel sterk is gestegen, moet hij voor de closing nu duidelijk meer betalen dan hij destijds bij de verkoop ontving. Stel dat de optie inmiddels € 5,00 waard is (€ 3,00 intrinsieke waarde plus € 2,00 tijdswaarde). Bij de opening had hij € 2,00 ontvangen, hij verliest op de optie dus € 3,00 per aandeel. Dit verlies kan hij gedeeltelijk compenseren met een nieuwe covered call, bijvoorbeeld door een nieuwe call met uitoefenprijs € 44 en zes maanden looptijd voor € 4,00 te verkopen.

Uit de optietransacties blijft voorlopig een overschot van € 1,00 per aandeel over (2 − 5 + 4), vóór kosten. Daarbij komt de papieren winst op het aandeel van € 5 per aandeel. Wel heeft de trader zich voor de nieuwe looptijd vastgelegd op een maximale verkoopkoers van € 44. Zodra de koers op de vervaldag daarboven staat, oefent de koper zijn optierecht uit. Dan moet de verkoper het aandeel leveren en ontvangt hij in ruil de uitoefenprijs van € 44. In totaal heeft hij dan € 7 per aandeel verdiend (€ 6 koerswinst plus € 1 saldo uit de opties). Tenzij hij besluit de positie vooraf opnieuw door te rollen.

Verliesscenario: daalt het aandeel na het doorrollen weer naar € 38, dan blijft alleen het saldo van € 1,00 per aandeel uit de optietransacties over. Daalt het verder, dan ontstaat ondanks alle premies een verlies. Door het doorrollen is de trader bovendien een langere binding tot de nieuwe vervaldag aangegaan.

8. Covered call writing met ETF's: waar moet u op letten?

Covered call writing met ETF's is mogelijk als er op de ETF zelf opties worden verhandeld. Een ETF (exchange traded fund) is een beursgenoteerd fonds dat een index zo nauwkeurig mogelijk volgt. Wie 100 ETF-deelbewijzen bezit waarop opties genoteerd zijn, kan op dat bezit een call verkopen. Aanpak en strategie zijn gelijk aan die bij aandelenposities. Wordt deze call uitgeoefend, dan levert u de koper van de optie de 100 ETF-deelbewijzen. Opties op ETF's zijn vooral op Amerikaanse beurzen gangbaar.

Belangrijk: klassieke indexopties, bijvoorbeeld op de DAX, worden contant afgerekend en hebben een eigen contractgrootte. Een ETF-bezit dekt ze niet één op één af; een daarop verkochte call zou daarom geen covered call in de eigenlijke zin zijn.

Het voordeel van covered call writing op een index-ETF is dat een index doorgaans minder volatiel is dan een afzonderlijk aandeel. Daarmee daalt ook het specifieke risico dat de belegger bij een aandeel draagt, bijvoorbeeld door winstwaarschuwingen, boekhoudfraude of het vertrek van bestuurders. De lagere volatiliteit betekent echter ook lagere premies.

9. Wat hebben covered call en short put gemeen?

Covered call en short put hebben bij dezelfde uitoefenprijs en dezelfde looptijd hetzelfde winst-/verliesprofiel. Dat blijkt uit een formule die het begrip van optietransacties en daarmee ook van covered call writing vergemakkelijkt. Op de financiële markten geldt de volgende regel: twee beleggingen met een identieke kasstroom en een identiek risico moeten op elk moment dezelfde prijs hebben. Voor opties kan dit verband vereenvoudigd, zonder rente en dividenden, zo worden weergegeven:

A = +C − P

Daarbij staat „+” voor een aankoop, „−” voor een verkoop, C voor een call, P voor een put (dezelfde uitoefenprijs, dezelfde looptijd) en A voor de aankoop van het aandeel op termijn.

Dit verband heet de put-callpariteit. Ze toont wiskundig aan dat de waarden van de instrumenten aandeel, call en put van elkaar afhangen. Door een call te kopen en tegelijk een put te verkopen, kunt u de aankoop van een aandeel synthetisch nabootsen. De formule kan worden omgevormd:

• A + P = +C: de aankoop van het aandeel en de gelijktijdige aankoop van een put komen overeen met de aankoop van een call.
• −P = A − C: de verkoop van een put komt overeen met de aankoop van het aandeel en het gelijktijdig schrijven van een call op dat aandeel, dus met een covered call.

Dat bewijzen de afbeeldingen 1 en 2: een covered call met uitoefenprijs € 120 en een verkochte put met uitoefenprijs € 120 hebben hetzelfde break-evenpunt en dezelfde maximale winst. De strategie met verkochte puts behandelen we uitgebreid in ons artikel over de cash secured put.

Het verkopen van een put heeft ten opzichte van covered call writing het voordeel dat de belegger geen aandelen hoeft te bezitten. Het niet vastgelegde kapitaal kan hij elders rentedragend beleggen. Wel moet hij een zekerheid (margin) aanhouden, waarvan de hoogte afhangt van de broker en de onderliggende waarde. Wordt er meer kapitaal in verkochte puts gestoken dan er beschikbaar is om de aandelen over te nemen, dan ontstaat een hefboom. Transacties met marginverplichting zijn daarom eerder iets voor ervaren beleggers.

10. Voor- en nadelen van de covered call strategie

De covered call strategie biedt een regelmatige extra opbrengst, maar begrenst het winstpotentieel zonder het verliesrisico van het aandeel weg te nemen. De tabel zet haar af tegen een gewone aandelenbelegging:

Nadelen ten opzichte van een gewone aandelenbelegging: de positie moet regelmatig worden opgevolgd en de factor volatiliteit moet worden meegenomen. De winstmogelijkheid wordt begrensd, terwijl het verliesrisico grotendeels blijft bestaan.

Voordelen ten opzichte van een gewone aandelenbelegging: er is de mogelijkheid van een regelmatige extra opbrengst. Ook in trendloze marktfasen kan zo een opbrengst worden behaald. Een garantie daarvoor is er niet.

11. Welke fouten vermijdt u bij covered call writing?

De meest gemaakte fouten bij covered call writing zijn gebrek aan basiskennis, onvoldoende opvolging en de jacht op zo hoog mogelijke premies. In detail:

• Covered call writing toepassen zonder de werking precies te kennen: voordat u optietransacties doet, kunt u zich beter eerst de theoretische basis eigen maken. Begrippen als tijdswaarde, volatiliteit, Black-Scholes of delta horen u vertrouwd te zijn. Het Black-Scholesmodel is een standaardmodel om de theoretische optieprijs te berekenen. De delta geeft aan hoe sterk de optieprijs ongeveer verandert wanneer het aandeel één euro stijgt of daalt.
• De positie niet regelmatig opvolgen: opties kunnen binnen één dag sterke koersbewegingen vertonen. Daarom kan snel winst nemen, dus het terugkopen van een call die sterk in waarde is gedaald, zinvol zijn. Ook de mogelijkheid om de positie door te rollen, kunt u het best regelmatig bekijken.
• Altijd aandelen met hoge premies schrijven: hoge premies betekenen hoge impliciete volatiliteiten. De markt verwacht dus sterke schommelingen van de onderliggende waarde. Het gevaar om op het verkeerde been te worden gezet, neemt daarmee toe. Opties met impliciete volatiliteiten tussen 20 en 40% lenen zich volgens de ervaring van de auteur goed om te schrijven.
• Te veel afzonderlijke posities schrijven: concentreer u op enkele waarden die u regelmatig volgt. Sommige covered call writers handelen en schrijven slechts één enkel aandeel, maar kennen dat zeer goed.

Conclusie

De covered call strategie is een goede eerste stap in de techniek van het verkopen van opties. Juist in fasen zonder duidelijke trends op de aandelenmarkten zoeken beleggers naar aanvullingen op traditionele beleggingsvormen. Covered call writing biedt hier de kans op een doorlopende extra opbrengst uit aandelen die u toch al in portefeuille hebt. De risico's zijn duidelijk afgebakend, maar niet klein: het koersrisico van het aandeel blijft op de premie na bestaan, en sterke koerswinsten boven de uitoefenprijs gaan verloren. Kies de uitoefenprijs die bij uw verwachting past, volg de positie op en reken het break-evenpunt en het verliesscenario vooraf door.

Welke opties u kunt verhandelen en hoe de gratis oefenrekening werkt, leest u op de pagina over beleggen in opties bij WH SelfInvest. Uw kennis van strategieën en risicobeheer verdiept u in de gratis webinars en seminars van WH SelfInvest.

Enkele van onze gratis tools voor optiehandelaren:

1. Leer opties handelen
2. 'Goedkope' call opties vinden
3. Put opties schrijven (met weinig kans om uitgeoefend te worden)

Veelgestelde vragen (FAQ)

Hoeveel rendement levert een covered call op?

Het rendement van een covered call ligt niet vast, maar hangt af van premie, looptijd, volatiliteit en de ontwikkeling van het aandeel. In de fictieve modelportefeuille van dit artikel levert dat ongeveer 2,2% premie in vier weken op, vóór kosten. Die opbrengst is niet gegarandeerd en kan niet zomaar worden doorgerekend. Daalt het aandeel sterker dan de premie, dan ontstaat per saldo een verlies.

Wat gebeurt er als het aandeel boven de uitoefenprijs stijgt?

Stijgt het aandeel op de vervaldag boven de uitoefenprijs, dan oefent de koper de call doorgaans uit. U levert dan uw aandelen tegen de uitoefenprijs en houdt de premie. Uw winst is daarmee begrensd tot het verschil tussen aankoopkoers en uitoefenprijs plus de premie. Wilt u de aandelen houden, dan kunt u de call vooraf terugkopen of doorrollen.

Kan ik bij een covered call meer verliezen dan de premie?

Ja, bij een covered call kunt u duidelijk meer verliezen dan de premie, want u bezit nog steeds het aandeel. Daalt het, dan draagt u het koersverlies, alleen verminderd met de ontvangen premie. In het uiterste geval, bijvoorbeeld bij een faillissement van de onderneming, dreigt bijna het volledige verlies van het in het aandeel belegde kapitaal. De verkochte call zelf veroorzaakt daarentegen geen extra verlies.

Welke looptijd is geschikt voor covered calls?

Veel covered call writers verkopen calls met een looptijd van één tot drie maanden. Bij korte looptijden is het verval van de tijdswaarde per dag het sterkst, maar u betaalt vaker transactiekosten. Langere looptijden leveren hogere premies per transactie op, maar binden het aandeel langer aan de uitoefenprijs. Een vaste regel is er niet; de keuze hangt af van uw marktverwachting.

Hoeveel aandelen heb ik nodig voor een covered call?

Voor een covered call hebt u doorgaans 100 aandelen per verkocht optiecontract nodig. Houdt u minder aandelen aan dan de verkochte contracten omvatten, dan is een deel van de positie ongedekt en loopt u een duidelijk hoger risico. Koop aandelen die u wilt schrijven daarom bij voorkeur per 100 stuks of een veelvoud daarvan.

Wat is het verschil tussen een covered call en een cash secured put?

Bij een covered call verkoopt u calls op aandelen die u al bezit. Bij een cash secured put verkoopt u puts en houdt u het geld klaar om de aandelen bij uitoefening tegen de uitoefenprijs over te nemen. Bij dezelfde uitoefenprijs en dezelfde looptijd hebben beide posities nagenoeg hetzelfde winst-/verliesprofiel. De covered call vertrekt van bestaand bezit, de put van een geplande aankoop.

Kan ik covered calls zonder echt geld oefenen?

Ja, covered calls kunt u op een oefenrekening met virtueel geld oefenen. Daar verkoopt u calls op een gesimuleerd aandelenbezit, volgt u het effect van koersbewegingen en tijdswaardeverval en test u closing en doorrollen. Houd er rekening mee dat resultaten op een oefenrekening geen garantie zijn voor toekomstige winsten in de echte handel, bijvoorbeeld omdat uitvoering en emoties afwijken.

Dit artikel verscheen eerst in TRADERS´ Magazin, uitgave 06/2022, en werd voor publicatie licht bewerkt.

Risicowaarschuwing: Effecten zijn onderhevig aan koersschommelingen. Opties zijn complexe financiële instrumenten. Bij een covered call blijft het koersrisico van het aandeel, op de ontvangen premie na, volledig bestaan, terwijl koerswinsten boven de uitoefenprijs u ontgaan. Ongedekt geschreven opties en posities met marginverplichting kunnen verliezen veroorzaken die de ontvangen premie vele malen overtreffen. Winsten uit het verleden of op een demo- of oefenplatform zijn geen garantie voor toekomstige winsten. De rekenvoorbeelden zijn fictief, vereenvoudigd en berekend zonder transactiekosten en belastingen. Dit artikel is geen beleggings- of belastingadvies.